Dositej Obradović, centralna figura srpskog prosvetiteljstva, našao je u Trstu idealno okruženje za širenje svojih vizionarskih ideja. Ova napredna jadranska luka, naseljena bogatim i obrazovanim srpskim trgovcima, pružila mu je toplu dobrodošlicu, finansijsku sigurnost i intelektualnu podršku.
U tršćanskim građanskim salonima, Dositej je razgovarao o potrebi otvaranja škola i štampanja knjiga na narodnom jeziku. Tršćanski trgovci, prepoznavši značaj njegovog rada, postali su njegovi najverniji pretplatnici i mecene, omogućivši mu da svoja dela objavi i pošalje u porobljenu otadžbinu.
Ovi boravci u Trstu su duboko uticali na Dositejevu odluku da na kraju pređe u ustaničku Srbiju i preuzme ulogu prvog ministra prosvete. On je u Trstu video model moderne srpske kulture koja spaja tradiciju i evropski racionalizam.
Dositejev boravak u Italiji ostaje simboličan trenutak susreta srpskog naroda sa evropskim prosvetiteljstvom, gde je tršćanska dijaspora odigrala ulogu mosta preko kojeg su moderne ideje stigle na Balkan.